Sorbsiya prosesləri laboratoriyası

Tel. (+994 36) 5446997  
Faks  
Elektron poçtu

chinashka89@yahoo.com 

Struktur bölmənin rəhbəri Məmmədova Günel Aslan qızı  
İşçilərin ümumi sayı
Əsas fəaliyyət istiqamətləri 

Çоxкоmpоnеntli sistеmlərdən qiymətli еlеmеntlərin sоrbsiyа mеtоdu ilə аyrılmаsının nəzəri və prакtiкi əsаslаrının işlənib hаzırlаnmаsı. 

Yerli xammal əsasında bərkfaza reaksiya nəticəsində alınmış alümosilikatlardan müxtəlif quruluş tipli seolitlərin, istilik izolyasiya materiallarının sintezi və tədqiqi.  
Əsas elmi nəticələri

VP-1P, AN-1 anionitləri və qalay oksihidratla molibdat ionlarının sorbsiyası, tributilfosfatla isə ekstraksiya şəraiti, KU-2x8 kationiti, Mg və Ca-un fosfatları ilə mis, sink və qurğuşun ionlarının sorbsiyası öyrənilmiş, proseslərin tarazlıq, kinetik və termodinamik parametrləri hesablanmış, sorbsiya izotermlərini ödəyən hesablama tənlikləri təklif edilmişdir. Üzvi ionitlərlə dinamik çıxış əyrilərinin Q. Yelkinin təklif etdiyi və asimptotik tənliklə adekvat yazılmasının mümkünlüyü müəyyən edilmiş, kafi nəticələr alınmışdır. Topokinetik x=1–exp(kt n ) tənliyinin köməyilə kinetik təcrübələrin nəticələrinin işlənməsi göstərmişdir ki, əksər hallarda başlanğıc mərhələdə metal ionların sorbentlə udulması yaxşı kristallaşmamış reaksiya məhsulunun prosesdə iştirak etməyə macal tapmamış səth təbəqəsi vasitəsilə sərhədlənir. Xemosorbsiya məhsullarının xassələri və kimyəvi tərkibləri, psevdomorfoz formanın kristallaşma mexanizmi və sürətinin udulan kationun təbiətindən asılı olduğu stexiometrik hesablamalarla və rentgenfaza analizinin nəticələrinə əsasən təsdiq edilmişdir.

Yeni təbii alümosilikat sistemlər təklif olunmuş kaolinit-antiqorit, kaolinit-dolomit, kaolinit-antiqorit-obsidian, qalluazit-dolomit, qalluazit-obsidian, qalluazit-antiqorit və s., onlar əsasında Mg-tərkibli susuz alümosilikatlar, praktiki əhəmiyyətli Na,Mg-forma seolitlər – fojazit, şabazit, mordenit, offretit, ferrerit, A, dakiardit sintez olunmuşdur. Alınmış susuz alümosilikatların bəzi xassələrinin (istilik keçiricilik, istiliyə davamlılıq, bərklik, sıxlıq) bu sistemlərdə bərk faza reaksiya məhsullarının faza və kimyəvi tərkibindən asılı olduğu təyin olunmuşdur. Müəyyən edilmişdir ki, sintez olunmuş seolitlərdə SiO2/Al2O3 və NaO/MgO nisbətlər yüksək, onlar termostabildir, dehidratlaşma prosesi isə yüksüək temperaturlu və çox mərhələlidir. Ilk dəfə olaraq kaolinit-antiqorit sistemində bərk faza reaksiyasından alınmış Mg-alümosilikatdan Na,Mg-forma amisit seoliti, kaolinit-dolomit sistemində Ca-skapolit və metakaolindən nadir seolit NaF sintez olunmuşdur. Müəyyən olunmuşdur ki, reaksiyanın ilkin komponentlərinin vəziyyəti yalnız kristallaşma prosesinin kinetikasına deyil, həm də seolitlərin əmələgəlmə reaksiyalarının istiqamətinə təsir göstərir.