Zooloji tədqiqatlar şöbəsi

Tel. (+994 36) 5450199 
Faks  
Elektron poçtu akifbayramov50@mail.ru 
Struktur bölmənin rəhbəri Bayramov Akif Bayram oğlu 
Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
İşçilərin ümumi sayı
Əsas fəaliyyət istiqamətləri  Naxçıvan MR-in fauna biomüxtəlifliyinə da­xil olan onurğalı və onurğasız heyvanlar, on­ların tədqiqi və istifadə imkanlarının araş­dırılması istiqamətlərində 
Əsas elmi nəticələri

Naxçıvan MR ornitofaunasının qorunması üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan 7 Mühüm Ornitoloji Ərazi (MOƏ) aşkar edilmişdir. Bölgə  ornitofaunası 18 dəstəyə, 51 fəsiləyə, 141 cinsə mənsub olan 241növ və 167 ya­rım­növ quşla təmsil olunmuşdur. Muxtar respublika və Azərbaycan faunası ilk dəfə yeni, çoxsaylı taksonlar göstərilmişdir. Ha­zırda digər quru onurğalıları faunası ilk dəfə ətraflı tədqiq edilir. Azərbaycan faunası üçün kərtənkələ - Dorevskia unisexsualis növü ilk dəfə qeyd edilmişdir. İlk dəfə olaraq muxtar respublika faunasının xususi qorunma statu­suna malik olan onurğalı heyvan növləri və onların əsas kateqoriyaları (CR, EN, VU, NT, DD) müəyyən edilir.         

Zəngəzur dağ silsiləsinin cənub-şərq ya­mac­larında bəbir ( Panthera pardus ) ailələri­nin mövcudluğu yüksək keyfiyyətli fotoşəkil və video çəkilişlərlə sübut edilmişdir. Аsiya muflonu və bezoar keçisi populyasiyalarının müasir vəziyyəti haqqın­da yeni elmi nəti­cələr alınmışdır.

Naxçıvan MR şəraitində kənd təsərrüfatı heyvanlarında və ev quşlarında parazitlik edən spesifik törədicilərin-sarkosporidilərin tədqiqinə üstünlük verilmişdir. Sarkospori­dioz törədicilərinin fauna tərkibi (8 növ), potensial zərərverici növlər, onların müxtəlif ekoloji mühitlərdə virulentlik səviyyəsi, sporulyasiya mərhələsinin müddəti və ekoloji xüsusiyyətləri araşdırılmışdır. Sarcosystis horvathi

Cənubi Qafqaz respublikalarının ibtidai­lər faunası üçün ilk dəfə göstərilmiş­dir. Xəstələnmiş heyvanlarda invaziyaların ekstensivliyi və intensivliyi qiymətləndiril­miş­dir. Sarkosporidiozların profilaktikası üçün təsirli mübarizə tədbirləri işlənilib hazırlanır.

Müasir metodlarla Naxçıvan su anba­rında makrozoobentosun növ tərkibi, kəmiy­yət göstəriciləri, onun formalaşdırdığı təbii yem bazası, zoobentosun kaloriliyi, qidalılıq əmsalı öyrənilmiş, dib faunanın bentofaq balıq növlərinin qidalanmasında rolu və suyun bioloji özünütəmizləmə proseslərin­dəki funksional fəaliyyəti dəyərləndirilmiş­dir.

Hazırda yüksəklik qurşaqları üzrə muxtar respublikada işməli suyun mənbəyini təşkil edən  çayların zoobentosunu təşkil edən əsas sistematik qrupların və biosenozların öyrə­nilməsi işi davam etdirilir. Hələlik bölgə hidrofaunasında 580 növ dib onurğasızı aş­kar edilmişdir.

Kompeks şəkildə muxtar respublika bağ­çılığında daha çox əkilib becərilən çəyirdəkli və tumlu meyvə ağaclarının zərərverici həşa­ratları və onların təbii düşmənləri öyrənilir. Nəticədə meyvə ağaclarına zərərverən 4 dəstəyə, 23 fəsiləyə və 50 cinsə mənsub olan 59 növ həşarat və 9 fəsilədə birləşmiş 56 növ entomofaq (43 növ parazit və 22 növ yırtıcı) aşkar edilmişdir. 4 növ zərərverici  və 5 növ entomofaq Azərbaycan, 25 növ zərərverici və 4 növ entomofaq isə muxtar respublika faunası üçün ilk dəfə göstərilmişdir. Zərərli və faydalı həşaratların bioekoloji xüsusiyyət­lə­rinin və sahib-parazit münasibətlərinin öyrənilməsinə üstünlük verilmişdir.

Muxtar respublika ərazisində arıkimilər faunası ( Hymenoptera, Apoidea ) ilk dəfə ətraflı tədqiq edilmişdir. Bölgə faunası üçün 7 fəsiləyə, 53 cinsə mənsub olan 335 növ arı aşkar edilmişdir. 146 növ Naxçıvan MR, 77 növ isə Azərbaycan faunası üçün ilk dəfə göstərilmişdir. Növlərini sayına görə Anthophoridae (89 növ və ya ümumi sayın 26,6%-i) və Andrenidae (66 növ və ya 19,7%-i) fəsilələri üstünlük təşkil etmişdir. Arıların bölgə florasında zənginliyi ilə fərqlənən fəsilələrə - Rosaceae, Fabaceae, Apiaceae, Lamiaceae və s. üstünlük verdik­ləri müəyyən edilmişdir. Hazırda təbiət kom­plekslərinin əvəzsiz ünsürlərindən olan hö­rüm­çəklərin ( Arachnoidea, Aranea ) rayonlar üzrə növ müxtəlifliyi araşdırılır. Metellina mengei (Blackwall,1870) Azərbaycan fauna­sı üçün ilk dəfə göstərilmişdir.

İnstitutun fəaliyyətə başladığı ildən şöbə­nin əməkdaşları ölkəmizdə və müxtəlif xarici ölkələrdə Beynəlxalq konfranslarda, simpo­zium­larda və çoxsaylı xarici ekspedisiyalarda fəal iştirak etmişlər. Onlar 10-dan artıq monoqrafiya, kitab, metodik vəsaitin və 350-dən artıq məqalənin müəllifidirlər.